Materie

Wanneer beweging orde verhindert

DoorJans Henke

Als je genoeg draadachtige objecten bij elkaar propt, zullen ze in ongeveer dezelfde richting gaan wijzen. Vervang de draadjes door wormen of bacteriën, en deze zelforganisatie wordt veel moeilijker. Recent onderzoek van UvA-natuurkundigen verklaart waarom.

Lees meer

actieve filamenten
Materie

Wanneer beweging orde verhindert

DoorJans Henke
6 min

Als je genoeg draadachtige objecten bij elkaar propt, zullen ze in ongeveer dezelfde richting gaan wijzen. Maar vervang de draadjes door wormen of bacteriën die in je darmen leven, en deze zelforganisatie wordt veel moeilijker. Nieuw onderzoek van UvA-natuurkundigen toont aan dat activiteit een van de belangrijkste faseovergangen in de zachte materiefysica fundamenteel kan veranderen.

ijs
Heelal

IJs: sleutel tot buitenaards leven

DoorMartijn Pellegrom
6 min

IJs – niet alleen verkoelend in deze zomerse dagen, maar ook een belangrijk ingrediënt van ons heelal. Promovendus Martijn Pellegrom doet op het Nikhef onderzoek naar deeltjes in het vroege universum, en legt in dit artikel uit hoe zulk ijs wel eens een sleutelrol kan spelen bij het ontstaan van leven.

kubus
Serie: Representatietheorie
Deeltjes

Representatietheorie (3): Groepentheorie

DoorJort de Groot
Deel 3
28 min

Om de symmetrie in de natuur wiskundig te beschrijven maken fysici gebruik van de theorie van groepen en hun representaties. Jort de Groot duikt in deze serie in de wiskunde van de representatietheorie. Vandaag deel 3, over groepentheorie.

curvy road that visualizes a notion of distance
Serie: p-adische getallen
Geen categorie

p-adic numbers in the real world

DoorLizzy Rieth
Deel 3
22 min

Wiskundigen kennen allerlei soorten getallen – en veel daarvan worden ook in de natuurkunde gebruikt. Heel fascinerend zijn de zogeheten p-adische getallen. In deel 3 van deze serie legt Lizzy Rieth uit hoe de structuur van p-adische getallen ook terug te vinden is in de wereld om ons heen.

poolballen
Heelal

Met de tijd mee

DoorRuben Lier
26 min

Waarom kun je wel van een ei een omelet maken, maar niet van een omelet een ei? Dat de wereld om ons heen door onomkeerbare processen wordt gekenmerkt, vormt een van de centrale spanningen in de geschiedenis van de natuurkunde.

curvy road that visualizes a notion of distance
Serie: p-adische getallen
Geen categorie

Space, but not as we know it

DoorLizzy Rieth
Deel 2
14 min

Wiskundigen kennen allerlei soorten getallen – en veel daarvan worden ook in de natuurkunde gebruikt. Heel fascinerend zijn de zogeheten p-adische getallen. In deel 2 van deze serie legt Lizzy Rieth uit hoe de p-adische afstandsmaat leidt tot heel bijzondere ‘ruimtes’.

plantymeren
Materie

Plantymeren

DoorJans Henke
4 min

Hoe zou het zijn als we plastic zouden kunnen maken van planten? Onderzoekers uit Nederland en China introduceren ‘plantymeren’, plastics die op duurzame wijze worden geproduceerd uit plantaardige eiwitten en die op natuurlijke wijze in het milieu afbreken.

wereldklok
Heelal

Is tijd waarneembaar?

DoorLuka Vinck
18 min

Is tijd waarneembaar? “Ja”, lijkt het voor de hand liggende antwoord: je kunt immers op een klok kijken. Maar neem je dan echt de tijd zelf waar? Volgens de quantummechanica speelt tijd een heel andere rol dan andere waarneembare grootheden. Luka Vinck legt uit wat dat betekent.

ijksymmetrie gevisualiseerd cover
Heelal

De tweede stelling van Noether

DoorSilvester Borsboom
22 min

Het door Emmy Noether ontdekte verband tussen symmetrieën en behoudswetten wordt dikwijls door natuurkundigen aangehaald als een van de belangrijkste resultaten uit de twintigste eeuw. Daarbij gaat men echter vaak voorbij aan het feit dat er in haar oorspronkelijke artikel uit 1918, niet één maar twee hoofdstellingen werden bewezen.